Ambitie is niet het probleem
Bennekom, 2016. Ergens rond kilometer 16 van mijn halve marathon stond een fotograaf. Ik heb die foto nog. Ik lach erop. Maar ik had geen plezier; je kijkt naar iemand die overweegt te stoppen.
Vijf kilometer eerder ging het nog prima. Vijf kilometer later stond ik over de finish. Maar op die foto is daar nog niets van te zien.
Herkenbaar? We willen met onze handen werken, maar alleen als ze niet vies worden. We willen graag buiten zijn, maar niet als het regent. We willen succes, maar dan wel instant.
Daar moest ik aan denken toen ik het artikel van Rubenswindow las (Toen we nog trots waren op onze ondernemers) en de podcast hoorde met Bird-oprichter Robert Vis. Beiden echte aanraders!
Ruben schrijft: “Ambitie is een grondstof die ons land onbeperkt kan aanmaken. En de enige die we systematisch ontmoedigen.” Een sterk stuk, met een scherpe kant. We kunnen absoluut trots(er) zijn op ondernemers, of ondernemende medewerkers (!). Ook, of juist, als dat megasuccesvolle of steenrijke tech-partijen zijn. Maar ik denk dat zijn diagnose nog een onderbelicht perspectief kent.
Ik zie om me heen weinig mensen zonder ambitie, dus daaraan absoluut geen gebrek. Immers, iedereen wil wel iets; een bedrijf, een boek schrijven, een fijner lijf of een carrière die ergens naartoe gaat. En hoe jonger, hoe groter de ambitie. Wat ik mis, is doorzettingsvermogen. De echte wil om, in het geval van ondernemerschap, de zeven realiteiten in het artikel onder ogen te zien.
De psycholoog Angela Duckworth noemt dat “grit”: echte passie en doorzettingsvermogen voor doelen die verder in de toekomst liggen. Niet alleen de ambitie of het enthousiaste begin. Maar het willen doorgaan als het saai wordt, als het tegenzit, als het stiekem toch geen fluitje van een cent bleek.
We hebben de ambitie wel, want geen droom is voor ons te groot. Maar de wrijving die erbij hoort, die gaan we het liefst uit de weg. Zodra iets ingewikkeld wordt, concluderen we al snel dat het niet bij ons paste. Dan zoeken we iets anders, iets waar het wel vanzelf gaat. En als dat niet lukt, dan ligt het vaak aan heel veel dingen. Maar zelden aan onszelf.
Wat je succes brengt is niet dat je vooraf alle antwoorden hebt. Het is jouw vasthoudendheid om ze onderweg te vinden.
In eerdere stukken schreef ik over het boek van Michiel Muller (‘Ondernemen is een ABC-tje’). In zijn boek gaan we van A (de comfortzone) naar C. C is het nieuwe doel, en B ligt onderweg. Dat hele ongemakkelijke stuk, waarin je van A vertrokken bent, nog niets hebt bereikt, maar vol moet houden om bij C te komen. B is het stuk waarin niemand je aanmoedigt, waarin je zelfs tegenwind krijgt als je echt een beter idee hebt dan de gevestigde orde wil toegeven. Niet fijn.
De meeste mensen die ambitie tonen, laten zien dat ze A durven verlaten. Zelden zie je hoe lang iemand in B heeft gestaan voordat C er kwam.
En ik snap het wel: we zien op sociale media alleen de sprong van A naar C. Het stuk ertussen zien we nooit, horen we niet. Je ziet een foto van de finish, maar niet het moment van de avond dat je bijna stopte. Of, in de analogie van het hardlopen, van kilometer zestien van de halve marathon.
Ik heb gave ideeën gehad, die ik niet af heb gemaakt. Ik ben vaak genoeg met een boel ambitie iets begonnen, zonder het verder te brengen. Omdat het lastig werd, of niet snel genoeg ging. Dus als het bij onszelf tegenzit, denken we al snel dat er iets mis is met ons plan. Al die anderen die je ziet, lijken het immers moeiteloos te doen!
Misschien is het dus niet de ambitie die we ontmoedigen. Maar we mogen meer aandacht hebben voor de doorzetters, de ondernemers met ‘grit’. Die met wallen onder hun ogen van het continue knallen dat niet stopt bij veertig uur in de week. Die aan het werk zijn als anderen vrij zijn. Die feestjes missen, en die zich zorgen maken over iedere volgende stap. We vieren hetgeen we bouwen, maar we zien maar zelden hoe lang iemand in de kou heeft gestaan voordat er iets stond om trots op te zijn. Tijd om dat toe te juichen: grit.
Dus naast de ode aan de ondernemer & ambitie van Ruben, ook extra liefde voor de echte doorzetters. Voor degene die ambitie omzet in actie, en die uit de pijn van die vervelende fase rond de 16km uiteindelijk genoeg energie haalt om de finish te halen.
Ambitie tonen is makkelijk. Blijven lopen als niemand kijkt, dat is het echte werk.
Terechte duiding. Discipline, volharding heeft ook een accountability-buddy nodig. Het voorbeeld dat ik altijd gebruik: ik fiets (wielren) elke zondag met een vriend. Bij mooi en slecht weer. En als het slecht weer is krijg ik een appje: “we gaan gewoon even bikkelen straks”. Is nodig om de fiets te pakken, anders zou ik een weekje overslaan:). Een maatschappij kan je accountability-buddy zijn als ze ambitie omarmt. En als wij dat minder doen dan is het makkelijker om je fiets (metafoor voor doorzetten in je ondernemersdoelen) even te laten staan voor een dag of een week.
Dat zit iets verborgen achter dit onderdeel vh stuk: “Ambitie overleeft niet in haar eentje. Ze heeft een prestatiecultuur nodig om in te wonen. Een omgeving waarin uitblinken mag, waarin het scorebord gewoon aan de muur hangt, waarin je mag zeggen dat je iets beter kunt dan een ander zonder dat de kamer stil valt. Zonder die cultuur verdwijnt ambitie niet. Ze verhuist. Naar een land waar iemand wel enthousiast wordt als je zegt dat je iets groots gaat bouwen.”
Dank voor je aanvullende gedachten en artikel!