Je maakt een haperend systeem niet beter door het 'efficienter' te willen maken
Efficiëntie bestaat niet als de kern niet deugt.
Een vriend van me rijdt al jaren in een auto met een kapotte airco, een haperende versnellingsbak en een dashboard vol oranje lampjes. Vorig jaar kocht hij een geavanceerd navigatiesysteem. Nieuwste versie; met Carplay, stembediening, etc
De auto reed er niet beter door.
Ik moest hieraan denken toen ik de AI Monitor Ziekenhuizen las. Ziekenhuizen investeren massaal in AI, met slimme tools op bestaande systemen. Intelligentie bovenop infrastructuur die al tientallen jaren kreunt onder haar eigen gewicht.
En de resultaten? “AI blijft ziekenhuizen onderaan de streep geld kosten”.
Is dat de schuld van de technologie of zit de crux in de aanpak?
De huidige staat van de zorg is het resultaat van jaren van gebrekkige logistiek. Systemen die niet communiceren. Processen die zijn opgestapeld op processen. Een infrastructuur die is gebouwd rondom de instelling, niet rondom de patiënt. Wie AI inzet om die gebroken machine efficiënter te laten draaien, krijgt een gebroken machine met meer tandwielen die dan iets sneller kapotgaat.
Efficiëntie bestaat niet als de kern niet deugt.
We gebruiken intelligentie om het huidige systeem te optimaliseren. Maar het huidige systeem is niet de moeite van het optimaliseren waard. Het vraagt om iets fundamenteel anders. Niet slimmer worden binnen de bestaande structuur. Maar intelligentie inzetten om die structuur te omzeilen — en iets nieuws te bouwen.
En als je iets nieuws gaat bouwen, dan begint de meest logische vraag hier: voor wie bouw je het eigenlijk?
Niet voor de instelling. Niet voor de verzekeraar. Niet voor de systeembeheerder.
Voor de patiënt die dwars door vijf organisaties heen beweegt en nergens herkenning vindt. Voor de verpleegkundige die drie systemen open heeft staan en in geen van alle het volledige plaatje ziet. Voor de huisarts die een ontslagbrief per post (of fax) ontvangt in 2026.
Zij zijn, om het bot te zeggen, de echte afnemers van wat de zorg produceert. En zij zijn ook degenen die het hardst worden geraakt door een systeem dat niet perse voor hen is ontworpen.
Technologie verandert de zorg. Dat geloof ik. Maar niet door het oude efficiënter te laten draaien. Wel door het nieuwe te bouwen vanuit de mensen voor wie het ooit bedoeld was.
